Lễ Hội Chùa Ông Hưng Yên: Di Sản Văn Hóa Phi Vật Thể Quốc Gia Độc Đáo

Lễ hội truyền thống Chùa Ông tại Hưng Yên không chỉ là một sự kiện tâm linh mà còn là Di sản Văn hóa Phi vật thể Quốc gia, lưu giữ những giá trị lịch sử quý báu.

Nằm yên bình tại thôn Bình Lương, xã Như Quỳnh, tỉnh Hưng Yên, Chùa Ông (hay còn gọi là chùa Bình Lương) từ lâu đã trở thành điểm đến tâm linh quen thuộc của nhiều thế hệ. Với tên chữ là Bản Tịnh tự, ngôi cổ tự này được khởi dựng từ thời Lý (khoảng năm 1128 - 1138), không chỉ đơn thuần là nơi thờ Phật mà còn là nơi phụng thờ Thiền sư Từ Đạo Hạnh và Vua Lý Thần Tông, tạo nên một không gian giao thoa tín ngưỡng đặc trưng của người Việt.

Kiến trúc trầm mặc và những cổ vật quý giá tại Chùa Ông

Bước qua tam quan với ba cửa vòm cuốn được chạm khắc tinh xảo hình tứ linh (Long, Ly, Quy, Phượng), du khách sẽ cảm nhận được sự thanh tịnh tuyệt đối. Ngôi chùa quay mặt về hướng Nam, được bao bọc bởi những tán cổ thụ xanh mướt và một hồ nước trong vắt với cây cầu đá xanh bắc ngang, tạo nên một khung cảnh thoát tục.

Về mặt kiến trúc, Chùa Ông được xây dựng theo kiểu chữ “Tam” truyền thống, bao gồm ba hạng mục chính:

• Tiền đường: Gồm 7 gian, sử dụng gỗ lim bền vững với kết cấu vì chồng rường bào trơn đóng bén.
• Thiêu hương: Cũng gồm 7 gian, mang đậm nét kiến trúc thượng rường hạ kẻ.
• Thượng điện: Nơi đặt gian thờ Vua Lý Thần Tông và Thiền sư Từ Đạo Hạnh trong các khám sơn son thếp vàng uy nghi. Tượng Thiền sư được tạc trong tư thế tọa thiền, mang vẻ đạo mạo, oai vệ.

Điểm nhấn đặc biệt là gác chuông hai tầng tám mái, nơi treo quả đại hồng chuông đồng đúc từ thời Lê. Bên cạnh đó, chùa còn lưu giữ nhiều hiện vật có giá trị lịch sử cao như gạch cổ thời Mạc (thế kỷ 16), hai tấm bia đá năm 1703 và 1749, cùng nhiều thần tích từ thời Nguyễn, minh chứng cho bề dày lịch sử của vùng đất Như Quỳnh.

Sự tích Vua Lý Thần Tông và lòng biết ơn của nhân dân

Theo các ghi chép trong thần tích, trong một lần kinh lý, Vua Lý Thần Tông đã dừng chân nghỉ lại vùng đất này khi trời tối. Cảm mến phong cảnh hữu tình và sự hiếu nghĩa của người dân địa phương, Nhà Vua không chỉ ban tặng giống cây trồng và cây thuốc nam để dân chữa bệnh mà còn trực tiếp cắm đất dựng chùa, khuyên răn mọi người sống hướng thiện.

Chính vì vậy, sau khi Vua băng hà, nhân dân Bình Lương đã cung kính lập bài vị thờ Ngài tại chùa như một cách tri ân sâu sắc. Sự kết hợp giữa Phật giáo và tín ngưỡng thờ vua, thờ thánh tại đây đã tạo nên một bản sắc văn hóa riêng biệt, khiến Chùa Ông được xếp hạng Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp Quốc gia từ năm 2001.

Những nghi lễ đặc sắc trong Lễ hội truyền thống Chùa Ông

Lễ hội truyền thống Chùa Ông hiện nay diễn ra từ mùng 6 đến mùng 9 tháng 3 âm lịch (ngày mùng 9 là chính hội). Đây là dịp để cộng đồng cư dân thể hiện lòng thành kính và cầu mong một năm mưa thuận gió hòa.

Nghi lễ rước nước và bao sái: Sáng mùng 6, sư trụ trì cùng các bậc cao niên thực hiện lễ rước nước từ giếng cổ trong làng để bao sái đồ thờ, khởi đầu cho một mùa lễ hội thanh sạch và trang nghiêm.

Nghi thức Phất cờ - Nét độc đáo riêng biệt: Sáng mùng 8, nghi lễ phất cờ được thực hiện bởi một “tổng cờ” được tuyển chọn kỹ lưỡng về cả sức khỏe lẫn phẩm chất. Trong trang phục đỏ rực, tổng cờ cầm lá cờ dài chạm đất, bước qua 6 chiếc chiếu cói theo nhịp chiêng trống. Khi đến chiếu cuối cùng, ông dùng chân đá văng bát sứ và bắt đầu phất cờ lượn tròn. Người dân tin rằng nếu lá cờ múa đẹp và bát sứ vỡ vụn, năm đó làng sẽ gặp nhiều may mắn, mùa màng bội thu.

Lễ rước kiệu Đức Thánh: Ngày mùng 9, đoàn rước kiệu long đình cùng đội múa lân, phường bát âm rực rỡ di chuyển từ chùa đến đình Quản để bái yết Thành hoàng làng, tạo nên một không gian lễ hội náo nhiệt nhưng vẫn giữ được sự tôn nghiêm.

Giá trị di sản và niềm tự hào của vùng đất nhãn

Việc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận Lễ hội truyền thống Chùa Ông là Di sản Văn hóa Phi vật thể Quốc gia vào năm 2025 là một cột mốc quan trọng. Điều này không chỉ khẳng định giá trị văn hóa lâu đời mà còn là sự khích lệ để thế hệ trẻ tiếp tục gìn giữ, trao truyền những nét đẹp tâm linh của cha ông.

Vượt lên trên những nghi lễ, Lễ hội Chùa Ông chính là sợi dây gắn kết tình làng nghĩa xóm, là nơi giao lưu văn hóa cộng đồng và nuôi dưỡng tình yêu quê hương. Nếu có dịp ghé thăm Hưng Yên vào tháng 3 âm lịch, bạn đừng bỏ lỡ cơ hội trải nghiệm không gian tâm linh đặc sắc này.

Nhận tin mới nhất

Đăng ký để không bỏ lỡ tin nổi bật mỗi ngày.

Đăng ký

Bạn có ấn tượng với nghi lễ phất cờ độc đáo tại Chùa Ông không? Hãy chia sẻ cảm nhận hoặc đặt câu hỏi về các điểm đến văn hóa tại Hưng Yên ở phần bình luận bên dưới nhé!

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Lễ hội truyền thống Chùa Ông diễn ra vào thời gian nào?Lễ hội diễn ra từ mùng 6 đến mùng 9 tháng 3 âm lịch hàng năm, trong đó ngày mùng 9 là ngày chính hội.

Điểm độc đáo nhất trong nghi lễ của Lễ hội Chùa Ông là gì?Đó là nghi lễ Phất cờ. Tổng cờ sẽ múa cờ lượn tròn và đá vỡ bát sứ; nếu cờ múa đẹp và bát vỡ vụn, người dân tin rằng năm đó sẽ may mắn, mùa màng bội thu.

Chùa Ông (chùa Bình Lương) thờ những vị nào?Chùa Ông là nơi thờ Phật, Thiền sư Từ Đạo Hạnh và Vua Lý Thần Tông.

Câu hỏi thường gặp

Lễ hội truyền thống Chùa Ông diễn ra vào thời gian nào?

Lễ hội diễn ra từ mùng 6 đến mùng 9 tháng 3 âm lịch hàng năm, trong đó ngày mùng 9 là ngày chính hội.

Điểm độc đáo nhất trong nghi lễ của Lễ hội Chùa Ông là gì?

Đó là nghi lễ Phất cờ. Tổng cờ sẽ múa cờ lượn tròn và đá vỡ bát sứ; nếu cờ múa đẹp và bát vỡ vụn, người dân tin rằng năm đó sẽ may mắn, mùa màng bội thu.

Chùa Ông (chùa Bình Lương) thờ những vị nào?

Chùa Ông là nơi thờ Phật, Thiền sư Từ Đạo Hạnh và Vua Lý Thần Tông.